Z value နှင့် M value

GIS နယ်ပယ်မှာ အသုံးနည်း လူသိနည်းသော Z and M values ဆိုတာဘာတွေလဲ။

Shapefile (အခြားvector format များလည်းပါသည်) အသစ်တစ်ခုစတင်ဖန်တီးတဲ့အခါ အဆင့်တစ်ခုမှာ Z  နဲ့ M value များ သုံးမှာလားဆိုရွေးခိုင်းတာ သတိထားမိတဲ့သူတွေရှိမှာပါ။  

များသောအားဖြင့် အဲဒါတွေမရွေးပဲ default  (None) အတိုင်း ပဲထားပြီးလုပ်လိုက်ကြတာများပါတယ်။

ဒါဆိုရင် Z and M value ဆိုတာ ဘာတွေလဲ?

Geometry feature များကိုပိုမိုတိကျစွာ ဖော်ပြလိုသောအခါ ၎င်းတို့၏ တည်နေရာနှင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်များတွင် Z and M တန်ဖိုးများကိုပါ ထည့်သွင်းဖန်တီးနိုင်ပါသည်။ ထို z  နှင် m များသည် attribute table တွင် ဖော်ပြခြင်းမဟုတ်ဘဲ geometry တည်ဖကိုသိမ်းဆည်းထားသည့် ဖိုင်/data structure အတွင်းတွင် ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ 

Z value သို့မဟုတ် Elevation value

Z တန်ဖိုးဆိုသည်မှာ အနိမ့်အမြင့်ကို ဖော်ပြသော တန်ဖိုးဖြစ်ပါသည်။

3D coordinates axes များဖြစ်တဲ့  x,y, z မှာ ပါတဲ့ အမြင့်ကို ပြတဲ့ coordinate Z တန်ဖိုးဖြစ်ပါတယ်။  3D point, line, polygon တစ်ခုခု၏ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်တန်ဖိုးကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ ဥပမာ တောင်ကြောတစ်ခု၏ အနိမ့်အမြင့်ကို ဖော်ပြသော GIS dataset တစ်ခုတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်ရှိ တောင်ထိပ်တစ်ခုချင်းဆီ၏ အမြင့်ကို Z တန်ဖိုးဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။ Z တန်ဖိုးကို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြင်များ  model များ၊ hydrology ဘာသာရပ်နှင့် သုံးဘက်မြင် ရုပ်လုံးကြွဖော်ပြရာတွင် အထူးသဖြင့် အသုံးဝင်ပါသည်။

Polyline နှင့် polygon များတွင် vertex တစ်ခုချင်းစီတွင် Z value များထည့်ပေးနိုင်သည်။ ဥပမာ ကားလမ်း polyline တစ်ခု၏ vertex များတွင် Z တွင် elevation တန်ဖိုးထည့်ပေးခြင်းဖြင့်  3D polyline တစ်ခုဖြစ်စေပါသည်။

M value သို့မဟုတ် measured value

M တန်ဖိုးသည် မည်သည့် တိုင်းတာမှုတန်ဖိုး မဆိုဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ကိန်းဂဏန်းဒေတာအမျိုးအစားဖြစ်ရပါမည်။

M value in point – အပူချိန်၊ မိုးရေချိန် စသည့် တိုင်းတာရရှိချက်တို့ကို တိုင်းတာရာ နေရာ point များတွင် M value ဖြင့်ဖော်််နိုင်သည်။

M value in line – လမ်းကြောင်းတစ်လျောက် (မိုင်/ကီလိုမီတာ) နေရာဖော်ပြခြင်း (linear referencing)၊ ကြာချိန်၊ အကွာအဝေး နှင့် အခြား တိုင်းတာမှု တန်ဖိုးများကို M value တွင်သိမ်းဆည်းနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ – ကားလမ်း polyline တစ်ခု၏ vertex နေရာများတွင် အစမှတ်မှတိုင်းတာထားသည့်အကွာအဝေးမိုင်တန်ဖိုးများကို M တန်ဖိုးဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။ လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို လေ့လာခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အစီအစဉ်ရေးဆွဲခြင်း နှင့် ပိုက်လိုင်းများ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ကဲ့သို့ လုပ်ငန်းများတွင် M  တန်ဖိုးကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

M value in polygon – polygon vertex တိုင်းတွင် ကိုသိမ်းဆည်းနိုင်သော်လည်း လက်တွေ့ တွင် အသုံးပြုမှု မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။

M value နှင့် Z value မှာ ဘာတွေကွာခြားလဲ?

အသုံးပြုသော ရည်ရွယ်ချက် –  point  နဲ့  vertex နေရာများတွင် ရှိသည့် အနိမ့်အမြင့် တန်ဖိုးများကို Z တန်ဖိုး အဖြစ်ဖော်ပြပြီး၊ အခြား အတိုင်းအတာ တန်ဖိုးများအတွက်  M တန်ဖိုးအဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။

အသုံးဝင်မှု – Z တန်ဖိုးသည် 3D GIS data များဖြင့် တွက်ချက်လေ့လာခြင်းနှင့် ပုံဖော်ခြင်းများအတွက် အသုံးဝင်ပါသည်။ M တန်ဖိုးသည် အမှတ်တစ်ခုခြင်း ရှိတိုင်းတာချက်များ ကိုသိမ်းဆည်းရန်သုံးနိုင်သော် လည်း အဓိကအသုံးဝင်သည်မှာ လမ်းကြောင်းကိုးကားစနစ်  (linear referencing system) တွင်ဖြစ်ပြီး ထိုလမ်းတစ်လျှောက်ရှိ အရာဝတ္ထုများ အကွာအဝေး နှင့် အခြားအတိုင်းအတာတန်ဖိုးများ ကိုဖော်ပြ ရန်အသုံးဝင်ပါသည်။

အသုံးပြုမှု – မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနိမ့်အမြင်၊ သုံးဘက်မြင် ရုပ်လုံးကြွ နေရာများအတွက် ရေကြီးရေလျှံ model များဖန်တီးခြင်း တို့အတွက် Z တန်ဖိုးကို အသုံးများပါသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းများ စိစစ်လေ့လာခြင်း နှင့် ပိုက်လိုင်းများ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့တွင် M တန်ဖိုးကို အသုံးများပါသည်။ အထူးသဖြင့် M value သည် Linear Referencing စနစ်တွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် value တစ်ခုဖြစ်သည်။

အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် Z and M value များအသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထပ်ဆောင်းအချက်အလက်များ GIS data တွင်ပါဝင်လာသဖြင့် အသုံးဝင်မှုကိုမြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ သိုသော်လည်း Z နှင့် M တို့ကို မတူညီသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့်ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသဖြင့် GIS အသုံးချအပိုင်းတွင် လေ့လာလိုသည့်အကြောင်းအရာအပေါ်မူတည် ပြီးအသုံးပြုကြပါသည်။

M value စနစ်ပါသော GIS dataset ဖန်တီးခြင်း

မိမိဖန်တီးလိုက်သော shapefile (အခြား vector format များလည်းအလားတူ) တွင် Z နှင့် M တန်ဖိုးများကို သိမ်းဆည်းလိုလျှင် shapefile ကို စတင်ဖန်တီးသောအချိန်တွင် အသုံးပြုမည့်တန်ဖိုး(များ) ကို မှန်ကန်စွာရွေးပေးရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အောက်ပါ ပုံတွင် ကြည့်ပါ။

ပုံမှန်းအားဖြင့် Z နှင့် M တို့မပါသည့်  format  ကိုရွေးထားလေ့ရှိသည်။ Z နှင့် M တန်ဖိုးကိုပါထည့်သွင်းဖန်တီးလိုလျှင် သက်ဆိုင်ရာ check box များကို  ရွေးချယ်ပေးပါ။

Z နှင့် M မသုံးသော 2D format များတွင် နောက်အခါမှ Z နှင့် M တန်ဖိုးများထည့်သွင်းချင်ပါက ထည်လို့မရပါ။

Z နှင့် M value ကိုလက်ခံသော GIS format များ